Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Παγκόσμιο κύπελλο ποδοσφαίρου ή αλλιώς Μουντιάλ είναι μια ποδοσφαιρική διοργάνωση, η οποία πραγματοποιείται κάθε τέσσερα χρόνια υπό την αιγίδα της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου
(FIFA). Σε αυτήν παίρνουν μέρος οι εθνικές ομάδες των χωρών μελών της
ομοσπονδίας, οι οποίες κατάφεραν να προκριθούν ύστερα από προκριματικούς
αγώνες. Θεωρείται η κορυφαία ποδοσφαιρική διοργάνωση, η οποία καταφέρνει να προσελκύσει πλήθος θεατών, τηλεθεατών και χορηγών.Για το έτος 2010, το παγκόσμιο κύπελλο ποδοσφαίρου διεξήχθη στην χώρα της Νοτίου Αφρικής με την συμμετοχή 32 εθνικών ομάδων και από τις πέντε ηπείρους. Νικήτρια ανακηρύχθηκε η εθνική ομάδα της Ισπανίας, κερδίζοντας στον τελικό της διοργάνωσης την εθνική ομάδα της Ολλανδίας στην παράταση με 1-0.
Πολυνίκης του θεσμού είναι η Βραζιλία με πέντε κατακτήσεις και ακολουθούν η Ιταλία με τέσσερα τρόπαια, η Γερμανία με τρία, η Ουρουγουάη και η Αργεντινή με δύο και η Αγγλία, η Γαλλία και η Ισπανία με ένα τρόπαιο.
Ιστορία
Αν και η πρώτη ποδοσφαιρική ομάδα στον κόσμο δημιουργήθηκε το 1857 (Sheffield Football Club), μόλις το 1905 έγινε η πρώτη συζήτηση για τη δημιουργία ενός παγκόσμιου ποδοσφαιρικού πρωταθλήματος από τη FIFA (Παγκόσμια Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία).Το ποδόσφαιρο έκανε την πρώτη παγκόσμια εμφάνισή του στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1908 στο Λονδίνο, αγώνες οι οποίοι δεν στέφθηκαν και με επιτυχία. Όμως 13 χρόνια αργότερα ο Ζιλ Ριμέ εκλέγεται πρόεδρος της FIFΑ και ονειρεύεται όλος ο πλανήτης να ενωθεί με μία ποδοσφαιρική μπάλα, επιδιώκει να μιλήσουν όλοι την γλώσσα του ποδοσφαίρου. Έτσι το 1928, υπό την εποπτεία και προεδρία του Ριμέ, μία 5μελής επιτροπή (Μπονέ, Μέισλ, Ντελονέ, Φερετί και Λίνεμαν) σχεδιάζει τη δημιουργία του Πρώτου Παγκοσμίου Κυπέλλου. Οι προτάσεις πέφτουν η μία μετά την άλλη, εγκρίνονται και ο Μπονέ γίνεται ο πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Τελικά είναι η Ουρουγουάη, η χώρα στην οποία αποφασίζεται να διοργανωθεί ο πρώτος αγώνας του παγκόσμιου κυπέλλου, παρά τις αντιρρήσεις πολλών ευρωπαϊκών χωρών, οι οποίες απείλησαν με αποχή τους από το ΠΚ έαν αυτό γινόταν σε χώρα της Λατινικής Αμερικής.
Τελικώς, στις 7 Ιουλίου 1930 γίνεται η πρώτη κλήρωση για τους 4 ομίλους του ΠΚ με μόνο 13 ομάδες να συμμετέχουν, ενώ 6 μέρες αργότερα το σφύριγμα του διαιτητή Ντομίνγκο Λομπάρντι, ξεκινά τον αγώνα Μεξικού-Γαλλίας. Στο 19ο λεπτό ο Γάλλος Λοράν ανοίγει το σκορ και γίνεται ο πρώτος παίκτης που θα σκοράρει σε παγκόσμιο κύπελλο, ενώ οι Γάλλοι θα επικρατήσουν 4-1. Η ιστορία αρχίζει να γράφεται...
Τρόπαιο
Μετά το 1970, σχεδιάστηκε ένα νέο τρόπαιο, γνωστό σαν Τρόπαιο του Παγκόσμιου Κυπέλλου. Μετά τη κλοπή του Ζιλ Ριμέ, αποφασίστηκε να μη δοθεί ποτέ σε κανέναν μόνιμα, όσες φορές και αν το κερδίσει μια ομάδα. Η Αργεντινή, η Γερμανία (ως Δυτική Γερμανία), η Ιταλία κι η Βραζιλία, έχουν κερδίσει το δεύτερο τρόπαιο δύο φορές. Το τρόπαιο δεν θα αντικατασταθεί μέχρι το 2038, οπότε και θα γεμίσει ο χώρος στο κύπελλο, όπου αναγράφονται τα ονόματα των τροπαιούχων.
Το τρόπαιο έχει ύψος 36 εκατοστά, είναι από χρυσό 18 καρατίων και ζυγίζει 10,97 κιλά. Η βάση του αποτελείται από δυο στρώματα ημιπολύτιμου μαλαχίτη και στο κάτω μέρος του αναγράφονται οι χρονιές και οι νικητές του κυπέλλου από το 1974 και ύστερα.
Οι νικητές κρατάνε το κύπελλο για 4 χρόνια, μέχρι την επόμενη διοργάνωση και ύστερα παίρνουν ένα επιχρυσωμένο ακριβές αντίγραφο.
Δομή
Προκριματική φάση
Από το δεύτερο μουντιάλ του 1934, θεσπίστηκε η προκριματική φάση για να ορίζονται οι ομάδες που θα μετέχουν στην τελική φάση. Η προκριματική φάση γίνεται σε κάθε ηπειρωτική ζώνη (Αφρική, Ασία, Βόρεια και Κεντρική Αμερική και Καραϊβική, Νότια Αμερική, Ωκεανία, Ευρώπη) που επιτηρούνται από τις αντίστοιχες συνομοσπονδίες τους. Η FIFA ορίζει εκ των προτέρων τον αριθμό των θέσεων για κάθε ζώνη, που οδηγεί στη τελική φάση του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Ο αριθμός αυτός προκύπτει τόσο από τη σχετική δυναμική των εθνικών ομάδων που μετέχουν στην εκάστοτε συνομοσπονδία, όσο και από την πίεση που ασκούν οι τελευταίες στην FIFA.Η διαδικασία των προκριματικών ξεκινά δύο χρόνια πριν την έναρξη της τελικής φάσης. Οι δομές των προκριματικών τουρνουά διαφέρουν ανάμεσα στις ηπειρωτικές ζώνες. Συνήθως, μία ή δύο θέσεις αποδίδονται στους νικητές διηπειρωτικών πλέι-οφ. Για παράδειγμα, ο νικητής της ζώνης της Ωκεανίας παίζει διπλό αγώνα (πλέι-οφ) με τον πέμπτο της ζώνης της Νοτίου Αμερικής, για να προκύψει η ομάδα που θα πάρει το εισητήριο για τα τελικά (αποτελέσματα διηπειρωτικού 2006).
Από το 1938 και ύστερα, οι διοργανώτριες χώρες παίρνουν αυτόματα μια θέση για τα τελικά, χωρίς να αγωνίζονται στη προκριματική φάση. Αυτό το προνόμιο είχαν κι οι νικήτριες χώρες για να υπερασπιστούν τον τίτλο τους στο επόμενο μουντιάλ, αλλά από το 2006 καταργήθηκε. Πλέον κι οι νικήτριες χώρες αγωνίζονται κανονικά στα προκριματικά της αντίστοιχης ηπειρωτικής τους ζώνης.
Τελική φάση
Στη σημερινή τελική φάση του Μουντιάλ μετέχουν 32 εθνικές ομάδες που αγωνίζονται για έναν μήνα στα γήπεδα της διοργανώτριας χώρας (ή χωρών, αν πρόκειται για συνδιοργάνωση). Η τελική φάση με τη σειρά της χωρίζεται σε δυο φάσεις: στη φάση των ομίλων και στη φάση των νοκ-άουτ παιχνιδιών.Στη φάση των ομίλων, οι ομάδες χωρίζονται σε οκτώ ομίλους των τεσσάρων ομάδων. Οι οκτώ καλύτερες ομάδες του μουντιάλ (που προκύπτουν με βάση τη βαθμολογία της FIFA αλλά και την απόδοσή τους στα προηγούμενα μουντιάλ) μπαίνουν επικεφαλής σε κάθε όμιλο. Οι υπόλοιπες ομάδες κατανέμονται τυχαία. Από το μουντιάλ του 1998, έχουν θεσπιστεί περιορισμοί για να διασφαλίσουν ότι κανένας όμιλος δεν θα περιέχει 2 ευρωπαϊκές ομάδες, ή περισσότερες από μία ομάδα από κάθε άλλη συνομοσπονδία. Έτσι, η κάθε ομάδα παίζει τρία παιχνίδια στον όμιλό της, ενώ στον τελευταίο γύρο (τρίτο παιχνίδι) τα παιχνίδια του ομίλου γίνονται ταυτόχρονα για να είναι δίκαιο για όλες τις ομάδες.
Οι δύο πρώτες ομάδες του κάθε ομίλου προκρίνονται για την φάση των νοκ-άουτ παιχνιδιών. Η βαθμολογία των ομάδων στους ομίλους γίνεται με πόντους. Από το 1994, η νίκη ισούται με τρεις πόντους, η ισοπαλία ισούται με έναν πόντο και η ήττα δεν δίνει πόντο (προηγουμένως η νίκη έδινε δύο πόντους αντί για τρεις). Αν δυο ή περισσότερες ομάδες τελειώσουν με τους ίδιους πόντους, χρησιμοποιούνται άλλα κριτήρια: πρώτα είναι η διαφορά τερμάτων, μετά το σύνολο των τερμάτων που πέτυχε η ομάδα, μετά τα αποτελέσματα των αγώνων των μεταξύ των ισόπαλων (σε πόντους) ομάδων και τέλος ο αριθμός των ισοπαλιών.
Η φάση των παιχνιδιών νοκ άουτ γίνεται με μονά παιχνίδια, από τα οποία προκύπτει ένας νικητής. Αν υπάρξει ισοπαλία, τότε γίνεται παράταση του παιχνιδιού και αν χρειαστεί γίνονται και πέναλτι. Η φάση των νοκ άουτ ξεκινά από τον "γύρο των 16" στον οποίο ο νικητής του κάθε ομίλου παίζει με τον δεύτερο του άλλου ομίλου. Μετά γίνονται τα προημιτελικά, τα ημιτελικά και ο μεγάλος τελικός. Οι ομάδες που χάνουν στα ημιτελικά παίζουν στον μικρό τελικό για την τρίτη θέση.
Επιλογή διοργανωτών
Η διοργάνωση των πρώτων μουντιάλ δίνονταν στις χώρες κατά τη διάρκεια των συναντήσεων της συνέλευσης της FIFA. Η επιλογή της τοποθεσίας διεξαγωγής των αγώνων υπήρξε τότε πεδίο αντιπαράθεσης, ιδιαίτερα ανάμεσα στις χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ευρώπης, τα δύο ποδοσφαιρικά κέντρα της εποχής, αλλά και σήμερα. Κι αυτό γιατί τις δύο ηπείρους χώριζε ταξίδι τριών εβδομάδων με πλοίο. Για παράδειγμα, η επιλογή της Ουρουγουάης σαν τη χώρα που θα διοργάνωνε το πρώτο μουντιάλ, οδήγησε στη συμμετοχή μόνο τεσσάρων ευρωπαϊκών εθνικών ομάδων στο τουρνουά.[1] Τα δύο επόμενα Παγκόσμια Κύπελλα έγιναν στην Ευρώπη. Ιδιαίτερα η απόφαση να γίνει δεύτερο συνεχόμενο μουντιάλ στην Ευρώπη το 1938, αποτέλεσε πεδίο διαμάχης, αφού οι αμερικάνικες ομάδες είχαν καταλάβει ότι το μουντιάλ θα γίνεται εναλλάσσεται διαδοχικά ανάμεσα στις δύο ηπείρους. Το αποτέλεσμα ήταν οι εθνικές ομάδες της Αργεντινής και της Ουρουγουάης να μποϊκοτάρουν το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1938, στη Γαλλία.[2]Μετά το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1958, για να αποφευχθούν μελλοντικές αντιπαραθέσεις και μποϊκοτάζ, η FIFA άρχισε να δίνει εναλλάξ τη διοργάνωση σε χώρες των δύο ηπείρων, πράγμα που συνεχίστηκε μέχρι και το μουντιάλ της Γαλλίας του 1998. Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2002, το οποίο συνδιοργανώθηκε από την Ιαπωνία και την Νότια Κορέα, ήταν το πρώτο που διεξήχθη στην Ασία (και γενικότερα το πρώτο σε χώρα μη-ευρωπαϊκή και μη-αμερικάνικη), ενώ το μουντιάλ του 2010 στην Νότια Αφρική ήταν το πρώτο που διοργανώθηκε από αφρικάνικο κράτος.
Το 2003, προσδιορίστηκε η Νότια Αμερική σαν η ήπειρος όπου θα διεξαχθεί το μουντιάλ του 2014 και εκλήθησαν να τοποθετηθούν τα μέλη της νοτιοαμερικάνικης συνομοσπονδίας (CONMEBOL) για την πρόταση της FIFA. Μετά από ένα μικρό διάστημα, κάθε κράτος της ηπείρου στήριζε τη Βραζιλία να αναλάβει τη διοργάνωση, δημιουργώντας έτσι την περίεργη κατάσταση να έχει ανεπίσημα καθοριστεί -σχεδόν- ο διοργανωτής του Παγκόσμιου Κυπέλλου του 2014. Παρόλα αυτά, δεν είναι σίγουρο ότι η Βραζιλία θα αναλάβει τη διοργάνωση. Αν οι Βραζιλιάνοι αποσυρθούν, υπάρχει μια πρόταση να δοθεί από κοινού στην Χιλή και την Αργεντινή, όπως έγινε με την συνδιοργάνωση Ιαπωνίας/Κορέας το 2002. Σε περίπτωση που ούτε αυτό είναι εφικτό, θα εξεταστεί η μετακίνηση της διεξαγωγής της διοργάνωσης σε άλλη ήπειρο. Πάντως πρόσφατα, ο πρόεδρος της FIFA Γιόζεφ Μπλάτερ δήλωσε πως η Βραζιλία είναι "σχεδόν σίγουρο ότι θα είναι η διοργανώτρια του μουντιάλ του 2014".[3]
Το σύστημα επιλογής της διοργανώτριας χώρας εξελίχθηκε έτσι ώστε σήμερα η επιλογή γίνεται από μια ειδική επιτροπή της FIFA. Η επίσημη επιλογή γίνεται έξι χρόνια πριν τη διεξαγωγή του τουρνουά.
Μουντιάλ και τηλεόραση
Κάθε μουντιάλ συνήθως έχει τη δική της μασκότ. Ο Γουΐλι, στη διοργάνωση του 1966, ήταν η πρώτη μασκότ στο μουντιάλ. Οι μασκότ του 2006 ήταν ο Γκολέο το λιοντάρι κι ο Πίλε η μπάλα.
Αποτελέσματα
Αναλυτικά αποτελέσματα (1η - 4η θέση)
2 Στη διοργάνωση του 1950 δεν διεξήχθη φάση με αγώνες νοκ άουτ, αλλά δημιουργήθηκε ένας τελικός όμιλος στον οποίο συμμετείχαν οι 4 ομάδες που προκρίθηκαν ως πρώτες από τους αρχικούς ομίλους. Ως εκ τούτου, δεν διοργανώθηκε τελικός και μικρός τελικός. Οι δύο αγώνες Ουρουγουάη - Βραζιλία και Σουηδία - Ισπανία λογαριάζονται ως τέτοιοι, καθώς συμπτωματικά έτυχε να διεξαχθούν την τελευταία αγωνιστική και να κρίνουν τις θέσεις 1–2 και 3–4.
Συνοπτικά οι τροπαιούχοι
| Τροπαιούχοι των μουντιάλ | |
|---|---|
| 1930 | Ουρουγουάη |
| 1934 | Ιταλία |
| 1938 | Ιταλία |
| 1950 | Ουρουγουάη |
| 1954 | Δ.Γερμανία |
| 1958 | Βραζιλία |
| 1962 | Βραζιλία |
| 1966 | Αγγλία |
| 1970 | Βραζιλία |
| 1974 | Δ.Γερμανία |
| 1978 | Αργεντινή |
| 1982 | Ιταλία |
| 1986 | Αργεντινή |
| 1990 | Δ.Γερμανία |
| 1994 | Βραζιλία |
| 1998 | Γαλλία |
| 2002 | Βραζιλία |
| 2006 | Ιταλία |
| 2010 | Ισπανία |
Επιτυχημένες εθνικές ομάδες
Η Βραζιλία είναι η πιο επιτυχημένη ομάδα της διοργάνωσης με 5 Παγκόσμια Κύπελλα, ενώ είναι και η μόνη ομάδα που έχει συμμετάσχει σε όλες τις διοργανώσεις ανεξαιρέτως. Η δεύτερη πιο επιτυχημένη ομάδα είναι η Ιταλία με 4 κατακτήσεις, ενώ σε ηπειρωτικό επίπεδο Ευρώπη και Νότια Αμερική είναι ισόπαλες με 9 κύπελλα η κάθε μία.
| Ομάδα | Πρώτη θέση | Δεύτερη θέση | Τρίτη θέση | Τέταρτη θέση |
|---|---|---|---|---|
 Βραζιλία |
5 (1958, 1962, 1970, 1994, 2002) | 2 (1950*, 1998) | 2 (1938, 1978) | 1 (1974) |
 Ιταλία |
4 (1934*, 1938, 1982, 2006) | 2 (1970, 1994) | 1 (1990*) | 1 (1978) |
 Γερμανία |
3 (1954, 1974*, 1990) | 4 (1966, 1982, 1986, 2002) | 4 (1934, 1970, 2006*, 2010) | 1 (1958) |
 Αργεντινή |
2 (1978*, 1986) | 2 (1930, 1990) | - | - |
 Ουρουγουάη |
2 (1930*, 1950) | - | - | 3 (1954, 1970, 2010) |
 Γαλλία |
1 (1998*) | 1 (2006) | 2 (1958,1986) | 1 (1982) |
 Αγγλία |
1 (1966*) | - | - | 1 (1990) |
 Ισπανία |
1 (2010) | - | - | 1 (1950) |
 Ολλανδία |
- | 3 (1974, 1978, 2010) | - | 1 (1998) |
 Ουγγαρία |
- | 2 (1938, 1954) | - | - |
 Τσεχοσλοβακία # |
- | 2 (1934, 1962) | - | - |
 Σουηδία |
- | 1 (1958*) | 2 (1950, 1994) | 1 (1938) |
 Πολωνία |
- | - | 2 (1974, 1982) | - |
 Αυστρία |
- | - | 1 (1954) | 1 (1934) |
 Πορτογαλία |
- | - | 1 (1966) | 1 (2006) |
 ΗΠΑ |
- | - | 1 (1930) | - |
 Χιλή |
- | - | 1 (1962*) | - |
 Κροατία |
- | - | 1 (1998) | - |
 Τουρκία |
- | - | 1 (2002) | - |
 Γιουγκοσλαβία # |
- | - | - | 2 (1930, 1962) |
 ΕΣΣΔ # |
- | - | - | 1 (1966) |
 Βέλγιο |
- | - | - | 1 (1986) |
 Βουλγαρία |
- | - | - | 1 (1994) |
 Νότια Κορέα |
- | - | - | 1 (2002*) |
# = Σήμερα αγωνίζονται σαν ανεξάρτητες χώρες
Καλύτερες επιδόσεις ανά ζώνες ηπείρων
Σε όλους τους τελικούς έχουν φτάσει ομάδες μόνο από την Ευρώπη και την Νότια Αμερική.| Ήπειρος | Καλύτερη θέση |
|---|---|
| Ευρώπη | 10 τίτλοι: Ιταλία (4), Γερμανία (3), Αγγλία (1) , Γαλλία (1) και Ισπανία (1) |
| Νότια Αμερική | 9 τίτλοι: Βραζιλία (5), Αργεντινή (2) και Ουρουγουάη (2) |
| Βόρεια Αμερική | Ημιτελική φάση: (ΗΠΑ, 1930) |
| Ασία | Τέταρτη θέση: (Νότια Κορέα, 2002) |
| Αφρική | Προημιτελική φάση: (Καμερούν 1990, Σενεγάλη 2002,Γκανα 2010) |
| Ωκεανία | Δεύτερος γύρος: (Αυστραλία, 2006) |
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
- Η επίσημη σελίδα του Παγκόσμιου Κυπέλλου
- Οι τελικοί των Μουντιάλ
- Οι σκόρερ των Μουντιάλ
- Οι μπάλες των Μουντιάλ διαχρονικά
- Το τρόπαιο του Μουντιάλ
- Η Γέννηση του Παγκοσμίου κυπέλλου
- Ζιλ Ριμέ - Ο εμπνευστής του Μουντιάλ
Μουντιάλ (Αρχείο ντοκιμαντέρ της Ε.Ρ.Τ.)
| Διεθνές Ποδόσφαιρο | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
FIFA | Παγκόσμιο Κύπελλο | Παγκόσμιο Κύπελλο Γυναικών | Κύπελλο Συνομοσπονδιών | Παγκόσμια κατάταξη | FIFA Ballon d'Or |
|||||||||||
| Παγκόσμια Κύπελλα Ποδοσφαίρου | |||||||||||
| Ουρουγουάη 1930 | Ιταλία 1934 | Γαλλία 1938 | Βραζιλία 1950 | Ελβετία 1954 | Σουηδία 1958 | Χιλή 1962 | Αγγλία 1966 | Μεξικό 1970 | Δυτική Γερμανία 1974 | Αργεντινή 1978 | Ισπανία 1982 | Μεξικό 1986 | Ιταλία 1990 | ΗΠΑ 1994 | Γαλλία 1998 | Νότια Κορέα - Ιαπωνία 2002 | Γερμανία 2006 | Νότια Αφρική 2010 | Βραζιλία 2014 | Ρωσία 2018 | Κατάρ 2022 |
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου